BAHAR, HAVÎN, PAYÎZ Û ZIVISTAN A WELAT Ê SERHEDÊ


BAHAR


Welat ê serhedê di war ê hewayêde (roj, germî, berf u baran....) welatek gelek xwese. Tû dikarî bejî hewayek wisa li cihane ne wek hewa a welat ê me heye. Ger tû li Ewrupayê bîjî tû dikarî zedetir binî hember hev u bejî ev raste. Li welat ê me bi tayîbeti bahar, havîn, payîz û zivistan ji hev cûdaye. Ger bahar hat bi kulîlik u rihan, gûl û sosin vedike û col û cîya di careîde dixemilîne. Berf dihele, nawal bi av a zelal dixwise. Li ser zinarende av dirije, kef li ser avê dikeve u sare. Li ciyayên bilind belek ê berfê di baharêde wek cît sipih dibiriqe. Di hêlekîde sayîya ezmande roj sewledide, di helekîde jî hedî bi hedî berf dihele. Berfîn u cicegên din di berfêde bejn dide...dê edî nayê ghotin kû merov bîne ziman wî rindîye. Lê thîn a rojê gelek xwese. Li mêrgande berx û ters ji xwere dilîzîn. Chindik davejîn berxên nûh ji dîya xwe bûne. Dawiya mardêde u di destpêk a nîsan û gulanêde ev bûyin wek cennet a ku te ghotin, jîyan a me dixemilîne. Bahar pir xwese li Kovikê û li zozanên Bingolê. Tû dikarî direj direj li ser bahar a rengîn binîvîsînî.


HAVÎN


Havîn xwese, dest ê min ji te nabe ey welat ê min ê qedîm. Edî giha jî direj bune. Edi tav thin dide, xwidan li ser me dikeve. Edî dem dem a palên li zevî û mêrgan dixebitin. Dem dem a kocberîyêye bi reketina zarokane berve zozana. Dem dem a zozanaye. Dem havîne.Dem bi xebat derbaz dibe. Berxvan li ber berxa, shivan li ber bir ê peze. Berîvan di rêya berîdane. Li merga dîsa Quling, leyleg u ordegên ser hesîn....Kewên ghozel li ser zinarên gir ji xwere di qew qewînîn. Rûvî, kergû, ghûr û hirc li cîya ji xwere di nicîredane. Pehzkûvi li ser zinarende digere. Kele kel a havîneye. Xwidan dirêje li ser eniyede. Li mêrgan tirpan di destande pale tirpanê dikisînîn. Li zevîya di dest te das u genim tê cinandin. Li bêderan mevsen(gam)tê gerandin. Mîh u bizin bi hevring tê birîne. Ax delal a dil ê min...ax bedew a min. Havin xwese û dest ê min ji te nabe. Helekîda tu di helekîda ev jîyan a han...ka de were em beri bidin zozana. Li ser avên sar...li ser kanîyen ku av jê dikise zelal u sar. De were em herîn ser Gol a Sar.


PAYÎZ


Dîsa payîz hat. Dar u ber, tevdir a zivistane ji mere lazime. Were em hinek qot derxinin. Giha hat kisandin. Beder ji rabun. Lod hatin danîn. Ji merga giha hat khisandin. Pez u dawar nûha li mergane, ji xwere li wir dicerin. War dageriyan. Ji wara hatin . Wegerîyan. Li dara pel diwesin. Hewa edî sare .Zarok ji li merga ji xwere goge dilizin. Bostan ji xira bun. Gizer cawxas xwese. Li ciyayê Sherfdinê berf dibare. Mij li ciya ghirtiye. Shili ji dibare. Le hina berf li ghund nebarîye. Payiz bi reng ê xwe gelek xwese. Demak baran dibare ji xwere ghunî bisewîtîne, xwe zûha bike. Li cîya pez u mij. Ewr digurin. Sobê vexîne...derva sare were mal kur ê min....were dayik bi gorî. Ez qurban a can ê te de were edî derva sare, were mal dicemidî...


ZIVISTAN


''Bavooo tîpîye..!! ba û bagêr e. Li erdê kûrse ye, lê gelek sar e'' digot bavê min di axaftina xwe de. ''Tawigê bigre û biçe ji lodê gîha bîn e. Çilo yê bin e. Erê rast e 2 m. bilindî ya berfê ye, lê dibe ku tu ji karê malê neqet î ''digot xaltîya Naz, dema ku elba avê di pîyande di çu ser kanî ye. ''Lê hewa pir xwes e. Zivistan jî bi gora rengê xwe xwese ku feqîrî ne be ''axaftina Heyder'e Musa ji bi vî sikle direj di bu û dawîya axaftinê jî zû bi zû ne dihat. Ji Hesenê Cibraîl re jî digot; ''Hesen ka li ser min bisekine keko, lez nek e, ma Varto direve tu lez dik î. '' Hesenê Cibrail jî ji Heryder re digot law tu cixwas derewa diki û derewên xwe ji dixemilîn î Heyder. Ka ra be wayê Sebrî yê Arif û Heyderê Qemer jî hatin, em li ser te nesekinin.'' ''Hesen de were em bi rêkevin lo, welleh ew derewçîn na ye. ''Tiqe tiqa wana û bi Heyderê Musa diketin. Bere xwe didan Gimgimê. Li gund jî ê ku ne diçun karê malê dikirin. ''Li ser xanî gelek berf hey e. Bêra xwe bigre û berfa li ser xanî ye bavej e. Tu çima li ber agir rûnistî yî mal xirabo, dema kûfe kûfê ye Muhbet Qizê çaya te li ku ma, malava zu bin e ''bi dev kenî yê danî ziman Xelîlê Memelî.

 

Xwedê rehma xwe lêke. Xalitê kera ji Memo yê torinê xwere digot; ''Memo, memo min di diya te. Lox heye, loxê bigre hinek jî ka ye biwesîne û dura jî ser e gomê lox ke, ez diçim dang e. ''Memo direvÓ ya diçü GimgimÍ lox ji dima. Xalit vedigerîya hersa xwe ji Bingolê derdanî. Pirsê nedima ji Bingolê ra digot. Balo, qira qira wî bû. Dengê wî dahat heta taxa jor. Evar zu di hat, ''Ka biç e alif bide dawar, di tewlê de dawar birçî man. Dûra saqolê bigre tewlê paxij ke delal min. Digot bi zaraveyek nermik Ipega amoja min. ''Ba û bagêre li derva sermayek heye, merova diperîtîne'' digot âmoja Sedîmê. ''Dayê lê zivistane, wer diqewime, xwede merova ji tifaqa dûrxin e ''danî ziman di bersiva xwede Qumrîya yê. ''Keko welleh ka ye min êdî hima hima li ber xilasbûnê ye. Nizanim çi xwelîyê li serê xwe kim, pere tunne, pol tunne, ger zivisatan jî li ser me direj ke, mala me xirab dike, ters û mal jî namîne. ''gazine Firarê Mistê Melle ji Gozêre bû. Lê ez bejîm welatê me hima bi her rengê xwe xwes e. Ger bahar be, refên teyra, ger havîn be di germa xwede kela kela germê ye, dikel e ger payîz kû hat dîsa welat bi dilek xemgîn e di zivisstane de li ser tendûrê çîrok ên delal bi dilek germ tê gûhdarîkirin. Ez ji te gelek kêfxwesîm welato..


<<geri

Weli Sebri
15.01.2005